Sở Thông tin và Truyền thông Kiên Giang

Nữ công

Xem với cỡ chữAA

NHỮNG THÁCH THỨC VỚI LAO ĐỘNG NỮ TRONG THỜI KỲ CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

(15:41 | 28/04/2020)

Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ lao động nữ tham gia thị trường lao động chiếm tỉ lệ cao so với thế giới luôn giữ ở mức từ 48 – 49,5 %. Phụ nữ nói chung và lao động nữ nói riêng bên cạnh thiên chức nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con cái, họ còn có những đóng góp vô cùng quan trọng vào nền kinh tế. Sự phát tríển không ngừng của khoa học công nghệ đã và đang mang lại nhiều tiến bộ về năng suất lao động, song với nhũng thay đổi nhu cầu sử dụng lao động trong thời kỳ cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0) sẽ đặt ra nhiều cơ hội và thách thức với lao động nữ.

Những cơ hội với lao động nữ trong CMCN 4.0

CMCN 4.0 là cơ hội lớn cho lực lượng lao động ở các nước đang phát triển, trong đó có lao động nữ Việt Nam. Nhân cơ hội này, lao động nữ có thể tiếp cận với ngành nghề mới, việc làm mới; cơ hội tăng năng suất lao động, tăng thu nhập và cơ hội nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ thuật bắt kịp với lao động nữ trong khu vực và thế giới.

Thứ nhất, cơ hội tiếp cận với ngành nghề mới, việc làm mới

Như ba cuộc cách mạng đã diễn ra trong quá khứ, CMCN 4.0 lần này sẽ khiến nhiều ngành nghề có nguy cơ biến mất vì xu hướng tự động hóa, nhưng cũng là cơ hội để các nghề khác phát triển, đặc biệt là công nghệ thông tin sẽ tạo ra nhiều điều kiện để lao động nữ tiếp cận với những ngành nghề mới, việc làm mới. Ứng dụng công nghệ thông tin và số hóa còn là cơ hội cho việc ra đời và phát triển các mô hình kinh doanh mới, thị truờng mới và cơ hội việc làm.

Thứ hai, cơ hội tăng năng suất lao động và tăng thu nhập

CMCN 4.0 có tiềm năng đem lại nhiều lợi ích cho lao động nữ thông qua việc tăng năng suất lao động, từ đó tăng mức thu nhập. Công nghệ 4.0 sẽ tối ưu hóa quy trình, phương thức sãn xuất dẫn đến năng suất cao hơn và thu nhập tốt hơn. Đặc biệt, người máy hiện đại đang được sử dụng trong cắc công xuởng với cấp số nhân, càng làm tăng năng suất lao động.

Gần đây, những đột phá vê công nghệ mới trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, mạng Internet, in 3D, công nghệ nano, công nghệ sinh học và sự thay đổi nhanh chóng, sâu rộng toàn bộ chuỗi giá trị từ nghiên cứu phát triển đến sản xuất, dịch vụ khách hàng, giảm đáng kể chi phí giao dịch, vận chuyển và những ứng dụng CMCN 4.0 trong nông nghiệp, thủy sản, y dược, chế biến thực phẩm, bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo, hóa học, dẫn đến những điều kỳ diệu trong sản xuất và năng suất. Như vậy, thông qua công nghệ, năng suất lao động sẽ tăng lên, đồng nghĩa thu nhập của lao động nữ cũng tăng lên.

Thứ ba, cơ hội nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ thuật bắt kịp với lao động nữ trong khu vực và thế giới

Khi tiếp cận CMCN 4.0, lao động nữ Việt Nam có cơ hội tiếp cận với khoa học và công nghệ cao, qua đó từng buớc nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ thuật. Ngoài ra, cách mạng 4.0 sẽ thay đổi cấu trúc thị trường lao động, khi mà máy móc, robot dần thay thế con người thì một số ngành nghề sẽ bị ảnh hường, dẫn đến một lượng lớn lao động nữ muốn có đuợc việc làm, sẽ phải đáp ứng nhu cầu sử dụng lao động trong doanh nghiệp hoặc trên thị truờng lao động.

Những thách thức với lao động nữ trong CMCN 4.0

Hiện nay, nhiều chuyên gia nghiên cứu đã cho rằng, cùng với những cơ hội, lao động nữ phải đối mặt với những vấn đề sau:

Thứ nhất, trình độ chuyên môn, kỹ thuật của lao động nữ còn thấp

Hiện nay, số lượng lao động nữ qua đào tạo còn hạn chế, đây là một vấn đề xã hội rất đáng đuợc quan tâm và cần có chiến lược để cải thiện, nhằm giúp lao động nữ bắt kịp với xu huớng thời đại. Lao động nữ khi tham gia vào thị trường lao động thường gặp khó khăn trong việc sử dụng, vận hành những phương tiện kỹ thuật, công nghệ và lúng túng khi sử dụng máy vi tính. Các kỹ năng mềm của lao động nữ chưa được đào tạo kỹ càng, các kỹ năng được trang bị chưa phù hợp với đòi hỏi của thị truờng lao động. Tỷ lệ nữ tiếp cận với công nghệ và kỹ thuật số cũng thấp hơn đáng kể so với nam giới.

Thứ hai, nguy cơ mất việc làm trong một số ngành sử dụng nhiều lao động nữ như may mặc, giày da, lắp ráp linh kiện điện tử

Trong cuộc CMCN 4.0, nhũng yếu tố mà các nước như Việt Nam đã và đang tự coi là ưu thế như lực luợng lao động thủ công trẻ, dồi dào sẽ không còn là thế mạnh nữa. Nhóm ngành nghề như may mặc, giày da hay lắp ráp linh kiện điện tử gần như sử dụng toàn bộ lao động nữ ở mức độ đào tạo đơn giản, có nguy cơ thất nghiệp cao, do công nghệ tự động hóa và trí tuệ nhân tạo thay thế con nguời.

Thực tế, không chỉ ngành Dệt may mà ngành Điện tử, ngành Giày da và túi xách Việt Nam cũng đang chịu áp lực và thay đổi rất nhanh truớc CMCN 4.0. Hiện nay, các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong lĩnh vực điện tử và giày da đã đưa ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất rất nhiều, quy trình sản xuất thay đổi và có xu hướng tập trung tự động hóa ờ những khâu cần nhiều lao động như lắp ráp, đưa hàng hóa ra trung tâm phân phối, khâu cắt, 1 máy có thể thay thế cho 4 lao động, năng suất tăng gấp đôi thậm chí gấp ba so với quy trình sản xuất cũ.

Thứ ba, những tác động đến con cái, gia đình, cuộc sống; cơ hội phát triển nghề nghiệp và bất bình đẳng đối với lao đọng nữ

Vai trò của giới nữ ngày càng nâng cao, nhưng lao động nữ vẫn thường làm việc trong những ngành thâm dụng lao động, ở các vị trí giản đơn, trình độ chuyên môn hạn chế, chất lượng việc làm còn chưa ổn định và thiếu bền vững, nên lao động nữ rất dễ bị mất việc làm trong CMCN 4.0. Đặc biệt, tình trạng hạn chế sử dụng lao động nữ từ 35 tuổi trờ lên, đang là vấn đề nổi lên trong thị trường lao động, khiến lao động nữ phải đối mặt với nguy cơ sụt giảm thu nhập, thậm chí mất nguồn thu nhập. Thu nhập mất đi, chưa kể việc tiếp cận các dịch vụ, thụ hưởng văn hóa, vui chơi giải trí của lao động nữ còn rất hạn chế, sẽ làm ảnh hưởng đến con cái, gia đình, chất lượng cuộc sống của họ.

Lao động nữ cần làm gì để kịp thời thích ứng với CMCN 4.0

Thứ nhất, chủ động nâng cao nhận thức về CMCN 4.0 và nâng cao trình độ, tay nghề

Lao động nữ cần nâng cao nhận thức, học tập, rèn luyện, đi trước đón đầu tìm hiểu các thông tin cần thiết, để biết đuợc một nền kinh tế thông minh và công nghiệp hóa, mỗi cá nhân lao động nữ cần nỗ lực, tự vượt qua chính mình, tự học tập, tự trang bị kiến thức, để đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Mỗi lao động nữ phải ý thức đuợc sự thay đổi, cảm nhận được áp lực, thách thức từ cuộc cách mạng công nghiệp lần này, để có ứng phó phù hợp với bản thân; cần nỗ lực tự trau dồi, trang bị cho mình khả năng học hỏi, phải sẵn sàng tiếp thu những kỹ năng mới vì khả năng được tuyển dụng ít phụ thuộc vào những gì NLĐ đã biết mà phụ thuộc nhiều vào khả năng học tập, ứng dụng và thích nghi tốt như thế nào. Lao động nữ phải thay đổi tư duy và chấp nhận học suốt đời, mất việc này thì học việc mới, làm việc khác và chấp nhận thay đổi môi trường, địa điểm làm việc.

Thứ hai, phát triển kỹ năng mềm đáp ứng nhu cầu của CMCN 4.0

Trình độ chuyên môn, kỹ thuật và các bằng cấp chưa đủ để quyết định hiệu quả trong công việc; lao động nữ phải tạo cho mình các yếu tố đặc trưng về kỹ năng làm việc, khả năng sáng tạo, thích ứng, linh hoạt với công việc và giao tiếp, trình độ ngoại ngữ, tin học... Các yếu tố này đuợc gọi là kỹ năng mềm. Những kỹ năng này có thể không được học trong nhà trường, mà cần sự trau dồi, rèn luyện của NLĐ.

Với nhiều bằng cấp, kinh nghiệm sẽ dễ dàng tìm việc. Điều này đúng, nhưng chưa đủ, vì những người làm việc hiệu quả và dễ thăng tiến không thể thiếu những kỹ năng mềm. Vì vậy muốn thành công, lao động nữ phải hội tụ đủ cả trình độ chuyên môn, kỹ thuật và kỹ năng mềm để thích ứng với CMCN 4.0.

Kim Thoa